Member Login

อีเมล์
รหัสผ่าน
ลืมรหัสผ่าน
สมัครสมาชิก

 

งานสแตนเลส
งานอลูมิเนียม
งานเหล็ก
ความรู้เรื่องสแตนเลส
ความรู้เรื่องมิเนียม
ความรู้เรื่องเหล็ก
ความรู้เรื่องโพลี
 
ผู้ชม
วันนี้ 30
เมื่อวาน 115
ทั้งหมด 235,539
ชมหน้าอื่นๆ
วันนี้ 30
เมื่อวาน 115
ทั้งหมด 267,839

การทำความสะอาดเหล็กกล้าไร้สนิม

การทำความสะอาดเหล็กกล้าไร้สนิม

(Cleaning of Stainless Steel)


                ปัจจุบัน เหล็กกล้าไร้สนิมได้ถูกใช้งานอย่างกว้างขวาง   เมื่อเราเข้ามาในเมืองแล้วลองเหลียวมองรอบๆ จะพบผลิตภัณฑ์จากเหล็กกล้าไร้สนิมที่ใกล้ตัวมากมาย เช่น  ที่พักผู้โดยสารตามป้ายรถประจำทาง  เสาตามห้างสรรพสินค้า  ราวบันไดตามตึกและลิฟท์ เป็นต้น     เหล็กกล้าไร้สนิมเหล่านี้จะสกปรกได้เมื่อเวลาผ่านไป   โดยความสกปรกมีตั้งแต่ผงฝุ่น  รอยนิ้วมือ  คราบมัน  สี ฯลฯ     ซึ่งทำให้ผิวเหล็กกล้าไร้สนิมหมอง สูญเสียความเงางาม และลดความต้านทานต่อการกัดกร่อนได้     สำหรับการใช้งานเหล็กกล้าไร้สนิมประเภทที่ต้องการความสะอาดสูงก็มีหลายด้าน เช่น ด้านที่เกี่ยวกับการหุงต้มอาหาร  ด้านยา  ด้านอากาศยานและนิวเคลียร์ เป็นต้น     เหล็กกล้าไร้สนิมจะสามารถใช้งานได้ดีที่สุดในสภาพที่สะอาด     ดังนั้น การทำความสะอาดจึงเป็นสิ่งจำเป็น

                บทความนี้จะกล่าวถึงการทำความสะอาดเหล็กกล้าไร้สนิมโดยเน้นที่การทำความสะอาดระหว่างการใช้งาน     โดยความถี่ในการทำความสะอาดจะขึ้นกับปัจจัยหลายอย่าง  เช่น  เกรดของเหล็กกล้าไร้สนิม  สภาวะแวดล้อมที่ใช้งาน  ประเภทผิวสำเร็จของเหล็กกล้าไร้สนิม  เป็นต้น

หมายเหตุ  วิธีการทำความสะอาดที่จะกล่าวถึงต่อไปเป็นเพียงแนวทางทั่วๆ ไปเท่านั้น     ผู้ใช้งานควรทดสอบวิธีการทำความสะอาดกับชิ้นตัวอย่าง หรือบริเวณพื้นผิวเล็กๆ ในบริเวณที่ไม่เด่นก่อน   เพื่อตรวจสอบให้แน่ใจก่อนว่าไม่เกิดผลเสียหายตามมา     และสำหรับผิวสำเร็จเฉพาะควรได้รับคำแนะนำจากบริษัทผู้ขาย

 

ผิวสำเร็จของเหล็กกล้าไร้สนิม

                ผิวสำเร็จของเหล็กกล้าไร้สนิมนั้นนอกจากจะมีผิวที่ได้จากการรีด  ผิวจากการขัดลายเส้น  ผิวจากการขัดเงาละเอียดแล้ว   ยังมีผิวสำเร็จที่หลากหลายที่ใช้ในงานเชิงสถาปัตกรรม     ผิวสำเร็จบางแบบต้องการความระมัดระวังพิเศษในเรื่องของการทำความสะอาด และควรได้รับคำแนะนำจากผู้ขาย

 

ผิวสำเร็จชนิดต่างๆ ของเหล็กกล้าไร้สนิมตาม JIS G 4305

ชนิดของผิว(Surface finish)

ลักษณะ

No.1

ผิวผ่านการรีดร้อน อบอ่อน ขจัดสนิมและกัดกรด (Descaling & Pickling) ผิวมีสีขาวเทา ค่อนข้างหยาบเนื่องจากผ่านการกัดกรดที่รุนแรง

2D

ผิวผ่านการรีดเย็น อบอ่อนและกัดกรด

2B

ผิวผ่านการรีดเย็น อบอ่อน กัดกรดและรีดปรับความเรียบผิว (skin pass rolling)

BA

ผิวผ่านการรีดเย็นและอบอ่อนในสภาพบรรยากาศควบคุมทำให้ผิวมีลักษณะมัน เงา

No.3

ผิวที่ผ่านการขัดด้วยวัสดุสำหรับขัดเบอร์ 100-120

No.4

ผิวที่ผ่านการขัดด้วยวัสดุสำหรับขัดเบอร์ 150-180

#240

ผิวที่ผ่านการขัดด้วยวัสดุสำหรับขัดเบอร์ 240

#320

ผิวที่ผ่านการขัดด้วยวัสดุสำหรับขัดเบอร์ 320

#400

ผิวที่ผ่านการขัดด้วยวัสดุสำหรับขัดเบอร์ 400

HL

ผิวผ่านการขัดละเอียดโดยมีรอยขัดเป็นเส้นต่อเนื่องคล้ายเส้นผม (Hair line)

 

                นอกจากนี้ยังมีผิวสำเร็จอื่นๆ ของเหล็กกล้าไร้สนิม เช่น

 

ตัวอย่างผิวสำเร็จอื่นๆ ของเหล็กกล้าไร้สนิม

ชนิดของผิว(Surface finish)

ลักษณะ

Mirror

ผิวจะเงาและสะท้อนดีมากได้จากการขัดด้วยวัสดุที่ละเอียดมาก

Distressed

ผิวที่มีลวดลายรอยขีด (scratch) ไม่เป็นระเบียบ (random)

Embossing

ผิวมีลวดลายนูนจากการรีด

Plating

ผิวเคลือบด้วยโลหะมีสีหรือเคลือบด้วยโลหะมีค่า

 

เป็นต้น

 


ผิวสำเร็จ B75 (มีลวดลายเป็นร่องบนผิว)

 


ผิวสำเร็จ EMI (มีลวดลายนูนบนผิว)

 

ขอขอบคุณบริษัท ไทย-เยอรมันโปรดักส์ (มหาชนจำกัด ที่เอื้อเฟื้อตัวอย่างเหล็กกล้าไร้สนิม

 

การทำความสะอาดเหล็กกล้าไร้สนิม

                โดยทั่วไป เหล็กกล้าไร้สนิมจะต้านทานต่อการกัดกร่อนโดยการสร้างชั้นฟิล์มบางๆ ของโครเมี่ยมออกไซด์ที่แน่นและเสถียร (passive) ที่ผิว   ทำให้ออกซิเจนจากบรรยากาศยากที่จะเข้าไปทำปฏิกิริยากับเนื้อเหล็กใต้ผิวชั้นฟิล์ม  จึงต้านทานต่อการกัดกร่อน     อย่างไรก็ตาม เมื่อมีสิ่งสกปรกมาเกาะที่ผิว เช่น ฝุ่น หรือวัสดุอื่นๆ   จะขัดขวางขบวนการสร้างฟิล์มที่เสถียรและเกิดบริเวณที่อาโนดและคาโธด (เช่น เศษเหล็กจากเครื่องมือ (tool) ที่ใช้ขึ้นรูปเกาะติดผิวเหล็กกล้าไร้สนิมนั้นควรจะทำความสะอาดให้ออกไป) ทำให้เกิดการกัดกร่อน     เหล็กกล้าไร้สนิมสามารถทำความสะอาดได้ง่ายๆ หลายวิธีโดยไม่ต้องกลัวว่าผิวเนื้อโลหะจะหลุดออกเหมือนโลหะเคลือบอื่นๆ     นอกจากนี้ เรายังสามารถเลือกความหยาบหรือลวดลายบนพื้นผิว (ชนิดของผิวสำเร็จ) ตลอดจนการออกแบบให้สามารถทำความสะอาดได้ง่าย เช่น การทำความสะอาดโดยน้ำฝนตามธรรมชาติ (สำหรับการใช้งานภายนอก) ได้ด้วย

 

รูปแบบของสิ่งสกปรกบนพื้นผิว

                สิ่งสกปรกที่เกิดกับเหล็กกล้าไร้สนิมมีหลายรูปแบบ เช่น

                ฝุ่น  เหล็กกล้าไร้สนิมสามารถมีฝุ่นและดินมาเกาะได้   โดยสิ่งสกปรกมาจากหลายแหล่งโดยลมที่เราสัมผัสอยู่ทุกวัน     สิ่งสกปรกต่างๆ จะให้ผลต่างกันไปต่อความสวยงาม  การกัดกร่อน  และความยาก-ง่ายในการขจัดออก     บางอย่างสามารถขจัดออกได้ง่าย แต่บางอย่างต้องการสารทำความสะอาดที่มีประสิทธิภาพเฉพาะ     จึงจำเป็นที่จะต้องรู้ว่าสิ่งสกปรกที่เกิดขึ้นเป็นแบบไหน     บ่อยครั้งที่น้ำอุ่น / สบู่ / แอมโมเนีย ผงซักฟอก ก็เพียงพอที่จะใช้ทำความสะอาดได้     โดยสามารถใช้ร่วมกับผ้านุ่ม หรือฟองน้ำ (หรือแปรงไนล่อน ถ้าสิ่งสกปรกเกาะแน่นในการทำความสะอาดก็ได้

ข้อควรระวัง - แปรงเหล็กกล้าทั่วไป หรือฝอยเหล็กกล้าไม่ควรใช้กับทำความสะอาดเหล็กกล้าไร้สนิมเนื่องจากอาจมีอนุภาคของเหล็กกล้าฝังที่เหล็กกล้าไร้สนิมแล้วทำให้เกิดสนิมได้

                หลังการทำความสะอาดควรใช้น้ำที่สะอาด ล้างตามด้วยเสมอ

                นอกจากนี้   สำหรับน้ำที่มีแร่หรือของแข็งเป็นองค์ประกอบจะทิ้งคราบน้ำไว้เมื่อแห้ง     การเช็ดผิวเหล็กกล้าไร้สนิมด้วยผ้าที่แห้งจึงเป็นสิ่งที่ควรทำ

                รอยนิ้วมือและคราบบางๆ  เป็นผลจากการใช้งานตามปกติซึ่งพบทั่วไป     อย่างไรก็ตาม มันมักมีผลกระทบเพียงเรื่องความสวยงามและไม่ค่อยจะมีผลต่อความต้านทานการกัดกร่อน     รอยนิ้วมือและคราบบางๆ สามารถที่จะขจัดออกได้ง่ายโดยหลายวิธี เช่น รอยนิ้วมือที่อาจเป็นปัญหาสำหรับผิวที่ขัดมันหรือผิวสำเร็จชนิดbright finished นั้น สามารถขจัดออกได้ด้วยการเช็ดด้วยแอลกอฮอล์  thrichlorethylene หรือ acetone ล้าง (rinse) ด้วยน้ำที่สะอาด แล้วเช็ดให้แห้ง     อย่างไรก็ตาม มีผิวสำเร็จเฉพาะหลายผิวสำหรับเหล็กกล้าไร้สนิมถูกออกแบบมาเพื่อลดปัญหาเรื่องรอยนิ้วมือ  เข่น  ผิวมีลวดลายนูนจากการรีด (embossed) หรือผิวสำเร็จแบบline pattern เป็นต้น

                น้ำมันและคราบมัน   น้ำมัน  อาจมีคราบมัน ขี้ผงและเศษโลหะอยู่ด้วย ทำให้ผิวสกปรกหลังผ่านงาน shop     สิ่งสกปรกเหล่านี้จะกัดกร่อนและอาจทำให้ผิวเหล็กกล้าไร้สนิมไม่สามารถรักษาความเสถียร (passive) ได้     ดังนั้น การขจัดออกเป็นครั้งคราวจึงเป็นสิ่งจำเป็น     เริ่มจากอาจลองใช้สบู่หรือผงซักฟอกกับน้ำในการทำความสะอาด     การทำความสะอาดอย่างง่ายๆ ทำโดยให้ตัวสารละลายให้สัมผัสกับผิวเหล็กที่จะทำความสะอาด   และปล่อยให้การละลายของสิ่งสกปรกเกิดขึ้น เช่น การกวนของชิ้นส่วนเหล็กกล้าไร้สนิมเล็กๆ ในถาดของสารละลาย     นอกจากนี้ การล้างผิวด้วย trichloroethylene หรือ ตัวทำละลายชนิด Non-halogented เช่น อะเซโตน (acetone) หรือแอลกอฮอล์ เช่น methyl alcohol, ethyl alcohol, methyl ethyl ketone, benzene, isopropyl alcohol หรือน้ำมันสน ก็สามารถใช้ได้ดี     จากนั้น จึงล้างออกด้วยน้ำสะอาดและเช็ดให้แห้ง

 

วิธีการทำความสะอาดเหล็กกล้าไร้สนิม

คราบสกปรก

วิธีทำความสะอาด

การทำความสะอาดประจำ

ใช้ฟองน้ำหรือผ้านุ่มชุบน้ำอุ่น หรือสารละลายของสบู่  แอมโนเนีย  ผงซักฟอก  เช็ด  แล้วล้าง (rinse) ออกด้วยน้ำสะอาด  และเช็ดให้แห้ง  สามารถใช้ได้กับทุกผิวสำเร็จ

รอยนิ้วมือและรอยเลอะ

เช็ดถูด้วยแอลกอฮอล์  thrichlorethylene หรือ acetone   แล้วล้างด้วยน้ำที่สะอาด แล้วเช็ดให้แห้ง

คราบชา-กาแฟ

ล้างด้วยโซดาไบคาร์บอเนตผสมน้ำ  แล้วล้างออกด้วยสบู่และน้ำ   จากนั้นล้างด้วยน้ำอุ่น แล้วเช็ดให้แห้งด้วยผ้านุ่ม

น้ำมันและคราบมัน

ล้างด้วยสารละลายผงซักฟอกหรือ trichloroethylene อะเซโตน (acetone)หรือแอลกอฮอล์ เช่น methyl alcohol, ethyl alcohol, methyl ethyl ketone, benzene, isopropyl alcohol หรือน้ำมันสน    โดยอาจใช้ฟองน้ำหรือผ้านุ่มช่วยเช็ดในทิศทางของผิวสำเร็จ (polish lines)     แล้วล้างออกด้วยสบู่หรือผงซักฟอกและน้ำ   จากนั้นล้างด้วยน้ำที่สะอาดและเช็ดให้แห้ง

คราบสนิม

แช่หรือทำให้ผิวเปียกด้วยสารละลายกรด oxalic ทิ้งไว้ 15-20 นาที   ล้างออกด้วยน้ำที่สะอาด และเช็ดให้แห้ง

สี

ล้างออกด้วยสารละลายสี (ใช้แปรงไนล่อนนุ่มๆ ขัดแล้วลางออกด้วยน้ำที่สะอาด และเช็ดให้แห้ง

 

หมายเหตุ  ตารางข้างบนเป็นข้อมูลเบื้องต้น     สำหรับกรณีที่ยังไม่สามารถทำความสะอาดได้   อาจพิจารณาเลือกใช้วิธีทำความสะอาดโดยการใช้กรด หรือวิธีทางกลซึ่งควรปรึกษาผู้ขายเป็นกรณีๆ ไป

                 - สำหรับการทำความสะอาดด้วยวิธีทางกล  วิธีใช้กรด Pickling และการเร่งให้เกิดชั้นฟิล์มป้องกัน (Passivation) ของเหล็กกล้าไร้สนิมสามารถอ่านเพิ่มเติมได้จาก ASTM A380

 

ข้อแนะนำเกี่ยวกับการใช้งานเหล็กกล้าไร้สนิม

1)       สวมถุงมือหรือใช้ผ้าที่สะอาดป้องกันคราบหรือรอยนิ้วมือเมื่อต้องขนย้ายเหล็กกล้าไร้สนิม

2)       หลีกเลี่ยงการใช้เศษผ้าที่เปื้อนน้ำมันหรือจารบีเช็ดผิวเหล็กกล้าไร้สนิม

3)       ทำความสะอาดผิวที่เปิด (exposed) ของเหล็กกล้าไร้สนิมเป็นประจำ

4)       การทำความสะอาดเหล็กกล้าไร้สนิมโดยการใช้กรดกัด (เช่น เพื่อขจัดสิ่งสกปรกประเภทโลหะ รอยเชื่อม และ heat-treating scales) นั้น (ASTM A380)  ไม่ควรใช้กับเพื่อ descaling เหล็กกกล้าไร้สนิมชนิดออสเตนนิติกที่สูญเสียโครเมี่ยม (sensitized austenitic stainless steels) หรือ เหล็กกล้าไร้สนิมชนิดมาร์เทนซิติกที่ผ่านการชุบแข็งหรือ บริเวณที่สัมผัสกับชิ้นส่วนเหล็กกล้าคาร์บอน

5)       หลังจากทำความสะอาดควรล้าง (rinse) ผิวเหล็กด้วยน้ำสะอาดตาม

6)       ควรหลีกเลี่ยงการทำความสะอาดด้วยตัวทำละลายที่มีคลอไรด์เป็นองค์ประกอบ

7)       แม้แต่ผงขัดที่ละเอียดที่สุดก็สามารถสร้างรอยขีดข่วนแก่ผิวสำเร็จบางผิวของเหล็กกล้าไร้สนิมได้     สำหรับผิวประเภทที่ได้จากการขัด (polished finish)  การเช็ดทำความสะอาดควรทำในทิศทางเดียวกับรอยจากผิวสำเร็จ   ไม่ควรทำขวางรอยจากผิวสำเร็จ

8)       ไม่ใช้ตัวทำละลายในบริเวณที่ปิด (closed space) หรือระหว่างการสูบบุหรี่

cw-stainless.com  
ติดต่อชัยวัฒน์ สเตนเลส อลูมิเนียม  
โทร 081-5552113, 081-902-1465, เบอร์ร้าน 02-905-5417  
เบอร์ร้าน-เบอร์แฟกซ์ 02-905-5042

 
×